Czym jest ślad węglowy w gastronomii?
Ślad węglowy to suma emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych związanych z daną działalnością, wyrażona w ekwiwalencie CO₂. Dotyczy nie tylko przemysłu i transportu, ale także restauracji, kawiarni i food trucków. Każdy etap pracy lokalu – od zamówienia surowców, przez przygotowanie posiłków, po pakowanie i odpady – dokłada do tego bilansu swoją część.
Znaczną część emisji w gastronomii tworzą transport surowców i zużycie energii. Im dłuższą drogę pokonują składniki, tym wyższe emisje związane z ich dostawą. Urządzenia chłodnicze, piece, zmywarki i wentylacja pracują codziennie i zużywają prąd lub gaz.
Opakowania jednorazowe to kolejny element bilansu. Każde pudełko, kubek czy komplet sztućców oznacza zużycie surowca, energię potrzebną do produkcji i transportu oraz konieczność zagospodarowania odpadu. Ich udział zależy od profilu lokalu – w punkcie, który sprzedaje głównie na wynos, jest większy niż w restauracji serwującej dania na miejscu.
Rzetelną odpowiedź na pytanie, o ile dana zmiana obniża ślad węglowy, daje dopiero analiza cyklu życia (LCA) konkretnego produktu i konkretnego lokalu. Wynik zależy od masy opakowania, odległości transportu i tego, co dzieje się z nim po użyciu. Dlatego w tym artykule nie podajemy ogólnych wartości procentowych – nie da się ich uczciwie przenieść z jednego lokalu na inny.
Co realnie zmienia wybór opakowań
Materiał opakowania ma znaczenie w trzech miejscach: skąd pochodzi surowiec, czy produkt spełnia przepisy i jak zostanie zagospodarowany po użyciu.
Surowiec
Naczynia z trzciny cukrowej powstają z bagassy, czyli włókna pozostałego po tłoczeniu soku z trzciny. To surowiec, który w przemyśle cukrowniczym jest produktem ubocznym. Sztućce i akcesoria drewniane wykonuje się najczęściej z brzozy, a część oferty z drewna i bambusa jest dostępna z certyfikatem FSC®, który potwierdza kontrolowany łańcuch dostaw surowca.
Zagospodarowanie po użyciu
Kompostowalność nie jest ogólną cechą materiału, tylko właściwością konkretnego produktu, którą potwierdza certyfikat. Certyfikat OK compost INDUSTRIAL (zgodny z normą EN 13432) dotyczy kompostowni przemysłowej, a OK compost HOME – kompostownika przydomowego. Produkt bez takiego certyfikatu nie powinien być opisywany jako kompostowalny, nawet jeśli jest wykonany z surowca roślinnego.
Warto też pamiętać, że to, czy opakowania kompostowalne można wrzucać do bioodpadów, zależy od regulaminu gminy. Przed poinformowaniem klientów, gdzie wyrzucić opakowanie, dobrze jest to sprawdzić.
Przepisy
Dyrektywa SUP (2019/904) zakazała m.in. jednorazowych sztućców, talerzy, słomek i mieszadełek z tworzyw sztucznych oraz pojemników na żywność i kubków ze styropianu (EPS). Kubki i pojemniki wykonane w całości lub częściowo z tworzywa sztucznego – także papierowe kubki powlekane polietylenem i kubki z PLA – nie są zakazane, ale podlegają oznakowaniu i opłacie pobieranej przy sprzedaży.
Praktyczne rozwiązania dla gastronomii
Talerze, miski i pudełka z trzciny cukrowej
Naczynia z trzciny cukrowej zastępują zakazane pojemniki ze styropianu i plastikowe talerze. Te, które oferujemy, mają certyfikaty OK compost INDUSTRIAL i OK compost HOME wydane przez TÜV AUSTRIA. Według deklaracji zgodności nadają się do potraw o temperaturze do 70°C przy czasie kontaktu do dwóch godzin. Nie są przeznaczone do kuchenki mikrofalowej, piekarnika ani zamrażania. Pełną ofertę znajdziesz w kategorii naczynia z trzciny cukrowej.
Kubki do napojów
Najpopularniejsze kubki papierowe mają od wewnątrz powłokę z polietylenu (PE), więc w rozumieniu przepisów zawierają tworzywo sztuczne. Alternatywą są kubki z barierą dyspersyjną, bez warstwy PE. Przy wyborze warto sprawdzić w deklaracji dopuszczalną temperaturę i czas kontaktu – na przykład 95°C przez pięć minut od napełnienia. Kubki z PLA, choć wykonane z surowca roślinnego, również są tworzywem sztucznym w rozumieniu dyrektywy SUP.
Sztućce, mieszadełka i słomki
Sztućce drewniane i bambusowe zastępują wycofane plastikowe sztućce i nie zmieniają smaku potraw. Nie mają jednak certyfikatu kompostowalności, więc nie należy ich tak opisywać. Dla słomek papierowych mamy certyfikat OK compost HOME – potwierdza on rozkład w przydomowym kompostowniku. Zarówno sztućce, jak i słomki są przeznaczone do potraw i napojów o temperaturze do 70°C.
Deklaracja zgodności przy każdym produkcie
Każde naczynie mające kontakt z żywnością powinno mieć deklarację zgodności zgodną z rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004. Określa ona, do jakiej żywności, w jakiej temperaturze i przez jaki czas można je stosować. Dobór opakowania do konkretnego dania według tej deklaracji ogranicza reklamacje i ryzyko przy kontroli sanitarnej.
Koszty i organizacja zakupów
Wielu właścicieli lokali obawia się, że zmiana opakowań oznacza wyraźnie wyższe koszty. Współpraca bezpośrednio z importerem skraca łańcuch dostaw, co przy regularnych zamówieniach zwykle przekłada się na korzystniejsze ceny hurtowe.
W gastronomii równie ważna jest ciągłość dostaw, bo brak podstawowych opakowań potrafi zatrzymać wydawanie posiłków. Stały dostawca z własnym magazynem ułatwia planowanie zakupów. Część produktów można też dobrać pod konkretne potrzeby lokalu – rozmiar, kształt czy nadruk z logo.
Jak mówić klientom o opakowaniach – zasady od 27 września 2026 r.
Dyrektywa (UE) 2024/825 zmienia zasady komunikacji środowiskowej wobec konsumentów. Od 27 września 2026 r. ogólne hasła takie jak „eko”, „przyjazne dla środowiska” czy „biodegradowalne” bez doprecyzowania są zakazane, jeśli przedsiębiorca nie może wykazać uznanej, wyróżniającej efektywności środowiskowej. Oznaczenia dotyczące zrównoważonego rozwoju muszą opierać się na systemach certyfikacji lub zostać ustanowione przez organy publiczne. Zasady te dotyczą także lokali gastronomicznych, które informują klientów o swoich opakowaniach.
W praktyce zamiast ogólnych haseł warto podawać konkretne, sprawdzalne informacje:
- zamiast „eko opakowanie” – „talerz z trzciny cukrowej z certyfikatem OK compost INDUSTRIAL, do kompostowni przemysłowej”,
- zamiast „biodegradowalne” – nazwa certyfikatu i warunki rozkładu,
- „bez plastiku” – tylko wtedy, gdy cały produkt nie zawiera tworzywa sztucznego; papierowy kubek z powłoką PE go zawiera,
- „zmniejszamy ślad węglowy” – tylko na podstawie własnych pomiarów lub analizy LCA,
- logo certyfikatu na własnych materiałach – tylko za zgodą właściciela znaku.
Konkretna informacja buduje zaufanie klientów skuteczniej niż ogólne hasło, a jednocześnie chroni lokal przed zarzutem wprowadzania w błąd.
Podsumowanie
Ograniczenie wpływu lokalu na środowisko to suma wielu decyzji: dotyczących energii, transportu, odpadów i opakowań. Przy opakowaniach liczą się trzy rzeczy: zgodność z dyrektywą SUP, dopasowanie do dań według deklaracji zgodności oraz rzetelna komunikacja oparta na certyfikatach.
Contipack jako bezpośredni importer oferuje naczynia i opakowania z trzciny cukrowej, papieru i drewna wraz z deklaracjami zgodności i certyfikatami. Jeśli chcesz dobrać opakowania do swojego menu, skontaktuj się z naszym działem B2B: +48 508 870 483, sklep@contipack.pl.
