Jesień zmienia strukturę sprzedaży w gastronomii. Spada ruch w ogródkach, a rośnie udział kawy na wynos, zup w pojemnikach i zestawów dowożonych do biur. Dla lokalu oznacza to więcej wydanych kubków i pudełek, a więc także więcej pozycji, od których może należeć się opłata SUP za kubki i pojemniki jednorazowe.
Opłata obowiązuje od 1 stycznia 2024 roku, więc formalnie nie jest nowością. W praktyce wciąż budzi jednak wątpliwości, zwłaszcza przy kubkach opisywanych jako papierowe, „bio” albo kompostowalne. W marcu 2026 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska odniosło się do sporu o to, jak w ogóle ustalić, czy dany kubek zawiera tworzywo sztuczne. Poniżej zbieramy to, co wynika z przepisów i oficjalnych wyjaśnień, bez interpretacji „pod sprzedaż”.
Kto pobiera opłatę SUP i ile wynosi
Obowiązek wynika z art. 3b ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Opłatę pobiera przedsiębiorca prowadzący jednostkę gastronomiczną, handel detaliczny lub hurtowy, który wydaje użytkownikowi końcowemu jednorazowe kubki lub pojemniki z tworzyw sztucznych albo żywność i napoje w nie zapakowane. Dotyczy to także automatów vendingowych.
Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2023 roku (Dz.U. poz. 2679):
- 0,20 zł za kubek na napoje, łącznie z pokrywką lub wieczkiem,
- 0,25 zł za pojemnik na żywność, z pokrywką lub bez.
Pojemnik podlega opłacie, jeżeli żywność jest przeznaczona do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos, zwykle je się ją prosto z pojemnika i nie wymaga dalszej obróbki, takiej jak gotowanie czy podgrzewanie. Z definicji wyłączone są talerze, pojemniki na napoje oraz paczki i owijki.
Papierowy nie znaczy wolny od opłaty
To najczęstsze nieporozumienie. Ministerstwo w oficjalnych odpowiedziach na pytania przedsiębiorców wprost wskazuje, że jeśli na papier lub karton nałożono powłokę albo wykładzinę z tworzywa sztucznego chroniącą przed wodą lub tłuszczem, produkt uznaje się za wykonany częściowo z tworzywa. Taki kubek podlega opłacie tak samo jak kubek w całości plastikowy. Identyczne stanowisko zajęła Komisja Europejska w wytycznych do dyrektywy SUP z 2021 roku.
Ta sama zasada dotyczy PLA. Według ministerstwa polilaktyd spełnia ustawową definicję tworzywa sztucznego, więc kubek lub pojemnik z PLA podlega opłacie, niezależnie od tego, że bywa reklamowany jako biodegradowalny czy kompostowalny. Szerzej o ograniczeniach PLA pisaliśmy we wpisie „PLA nie do końca biodegradowalne”.
Wyłączone są wyłącznie polimery naturalne, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane. Hasło „eko” na opakowaniu zbiorczym nie ma tu żadnego znaczenia prawnego.
Co zmieniło pismo ministerstwa z marca 2026 roku
Na rynku pojawia się coraz więcej kubków z powłokami dyspersyjnymi, opisywanych jako „bez plastiku”. Do urzędów marszałkowskich trafiają przy tym wyniki badań laboratoryjnych, które dla podobnych produktów dają rozbieżne wnioski. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego zapytał więc ministerstwo, jaką metodą należy to ustalać.
W odpowiedzi z 18 marca 2026 roku (znak DGO-OP.022.8.2026.MS) ministerstwo przypomniało dwie rzeczy. Po pierwsze, ani ustawa, ani dyrektywa SUP nie określają progowej zawartości tworzywa, poniżej której produkt wypada spod przepisów. Po drugie, wskazało, że wytyczne Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) wyróżniają chromatografię żelową jako preferowaną metodę ustalenia, czy substancja spełnia definicję polimeru. Jednocześnie zaznaczono, że wytyczne ECHA nie odnoszą się do pirolitycznej chromatografii gazowej ani do spektroskopii w podczerwieni FTIR.
Wniosek praktyczny jest prosty. Jeżeli dostawca deklaruje, że kubek nie zawiera tworzywa i nie podlega opłacie, warto zapytać, na podstawie jakiego badania i jaką metodą to ustalono. Ogólnikowy certyfikat albo samo oświadczenie handlowe nie zabezpieczy lokalu, jeśli urząd marszałkowski oceni produkt inaczej. To ten sam mechanizm, o którym pisaliśmy przy słomkach „wielorazowych”: deklaracja na etykiecie to jeszcze nie dowód.
Jak liczyć opłatę w typowych sytuacjach
Ministerstwo opublikowało odpowiedzi na najczęstsze pytania. Z punktu widzenia lokalu najważniejsze są te:
- Kubek z wieczkiem to jedna jednostka i jedna opłata 0,20 zł. Samo wieczko sprzedane osobno nie jest kubkiem i nie podlega tej opłacie.
- Danie i surówka w dwóch osobnych pojemnikach to dwie opłaty po 0,25 zł, bo opłatę nalicza się od każdego wydanego pojemnika.
- Deser w opakowaniu wielokomorowym, w którym składniki mają pozostać rozdzielone do chwili spożycia, traktuje się jako jedną całość i jedną opłatę.
- Danie wymagające podgrzania lub innej obróbki przed spożyciem nie podlega opłacie za pojemnik. Mycie, obieranie czy krojenie nie jest obróbką w tym rozumieniu.
- Kieliszki jednorazowe z tworzywa podlegają opłacie jak kubki. Przepisy nie uzależniają jej od kształtu naczynia.
Catering biurowy i sprzedaż hurtowa
Jesienią wraca też pytanie od firm, które kupują kubki do biurowego ekspresu czy dystrybutora wody. Według ministerstwa biuro, szkoła czy gabinet, które same nie prowadzą gastronomii ani handlu, są użytkownikiem końcowym. Opłatę pobiera więc od nich sprzedawca przy zakupie, za każdą sztukę. Nie płaci jej natomiast lokal czy sklep kupujący kubki do dalszego wydawania klientom, bo to on pobierze ją od swojego klienta. Hurtownie powinny więc rozróżniać te dwie grupy odbiorców w procesie sprzedaży.
Paragon, VAT i rozliczenie roczne
Kilka kwestii formalnych, które ministerstwo uzgodniło z Ministerstwem Finansów:
- Opłata zwiększa podstawę opodatkowania VAT i jest opodatkowana stawką właściwą dla sprzedawanego napoju lub posiłku.
- Nie trzeba wyodrębniać jej osobną pozycją na paragonie. Wystarczy ująć ją w cenie produktu na kasie rejestrującej.
- Lokal może ustalić cenę po swojemu, ale do urzędu odprowadza pełną stawkę z rozporządzenia, dlatego pobrana kwota nie powinna być niższa niż 0,20 zł lub 0,25 zł plus VAT.
- W ocenie Ministerstwa Finansów pobrana i odprowadzona opłata nie stanowi dla przedsiębiorcy przychodu ani kosztu podatkowego.
Lokal prowadzi ewidencję liczby nabytych i wydanych kubków oraz pojemników w danym roku, w formie papierowej lub elektronicznej. Na tej podstawie składa w systemie BDO sprawozdanie i do 15 marca wpłaca opłatę za poprzedni rok na rachunek marszałka województwa właściwego dla miejsca jej pobrania. Potrzebny jest też wpis w rejestrze BDO w dziale II, tabeli 8, którego aktualizacja nie wymaga opłaty rejestrowej. Jeżeli opłata nie zostanie wniesiona, marszałek może ustalić ją decyzją wraz z dodatkową opłatą w wysokości 50% zaległej kwoty.
Obowiązek oferowania alternatywy
O tym przepisie mówi się rzadziej. Od 1 lipca 2024 roku lokal, który wydaje kubki i pojemniki objęte opłatą, musi także zapewnić dostępność opakowań alternatywnych, czyli wykonanych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne, w tym innych niż tworzywa biodegradowalne, albo opakowań wielokrotnego użytku. Ministerstwo przypomina o tym w swoich wyjaśnieniach.
W praktyce oznacza to, że warto mieć w ofercie wariant bez tworzywa, na przykład pojemnik z włókna trzciny cukrowej, i znać jego dokumentację. Przy daniach na wynos dobrze sprawdzają się opakowania z trzciny cukrowej, a przy podaniu na miejscu talerze z trzciny, które jako talerze i tak nie są objęte opłatą za pojemniki. Tu obowiązuje jednak ta sama zasada co przy kubkach: o tym, czy produkt zawiera tworzywo, decyduje jego skład, a nie surowiec bazowy. Dlatego dokumentacji należy żądać także od nas. O tym, co powinna zawierać, pisaliśmy we wpisie o deklaracji zgodności opakowań do żywności.
Co sprawdzić przed sezonem
- Spisz wszystkie kubki i pojemniki, które wydajesz klientom, i oznacz, które zawierają tworzywo, w tym powłokę lub PLA.
- Dla pozycji opisywanych jako „bez plastiku” poproś dostawcę o wynik badania wraz z nazwą metody.
- Sprawdź, czy kasa nalicza opłatę od każdego pojemnika, także od dodatków pakowanych osobno.
- Upewnij się, że ewidencja nabytych i wydanych sztuk jest prowadzona na bieżąco, a nie odtwarzana w marcu.
- Zweryfikuj wpis w BDO w dziale II, tabeli 8.
- Miej w ofercie alternatywę bez tworzywa lub wielorazową i poinformuj o niej obsługę.
- Jeśli sprzedajesz kubki firmom do biur, pobieraj od nich opłatę jak od użytkownika końcowego.
Jeżeli chcesz porównać dokumentację naszych kubków i pojemników przed złożeniem zamówienia na sezon, napisz na sklep@contipack.pl lub zadzwoń pod +48 508 870 483.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 433 z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. poz. 2679). Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.
